Narcistische ouders herkennen en advies
mei 23, 2024 2024-05-23 12:23Narcistische ouders herkennen en advies
Narcistische ouders herkennen en advies
Debby Jacobi Het opgroeien met narcistische ouders kan een uitputtende ervaring zijn, die invloed heeft op de ontwikkeling en het welzijn van een kind. Dit zie je vaak op latere leeftijd terug doordat de inmiddels volwassene vast loopt in relaties, levenslust, perfectionisme en moeite met voelen. Narcistische ouders kenmerken zich door een gebrek aan empathie, een behoefte aan bewondering, en vaak manipulatief en controlerend gedrag. Dit kan een blijvende impact hebben op kinderen en latere volwassen, die zich kunnen voelen alsof ze voortdurend op eieren lopen of nooit aan de verwachtingen van hun ouders kunnen voldoen. Ze voelen zich vaak niet goed genoeg omdat zij ‘echt’ nooit gezien of gehoord werden.
Narcisme is een persoonlijkheidsstoornis die we kennen door een opgeblazen gevoel van eigenbelang, een diep verlangen naar bewondering, en een gebrek aan empathie voor anderen. Narcisten zien zichzelf vaak als superieur aan anderen en hebben een voortdurende behoefte aan aandacht en bevestiging. Voor kinderen die opgroeien met narcistische ouders, betekent dit dat hun behoeften en gevoelens vaak worden genegeerd of geminimaliseerd. Zelfs op latere leeftijd nog! Lees hier meer over narcisme herkennen.
De Dynamiek Thuis: Controle en Manipulatie
Narcistische ouders kunnen heel erg controlerend en manipulatief zijn. Ze willen vaak volledige controle over het leven van hun kinderen, inclusief hun gedachten, gevoelens, en gedragingen. Dit kan zich uiten in verschillende manieren:
Emotionele Manipulatie: Narcistische ouders gebruiken schuldgevoelens, schaamte, en angst om hun kinderen te manipuleren. Ze kunnen bijvoorbeeld dreigen met emotionele of fysieke straf als het kind niet aan hun verwachtingen voldoet. Om emotionele manipulatie beter te begrijpen, nemen we bij ieder onderwerp een voorbeeld uit het dagelijks leven:
Voorbeeld van schuldgevoelens aanpraten
Een kind komt thuis met een slecht cijfer op een toets. In plaats van steun of begrip, reageert de narcistische ouder met: “Hoe kon je me dit aandoen? Na alles wat ik voor je heb gedaan, faal je op school? Je stelt me zo teleur.”
In dit geval probeert de ouder het kind schuldig te laten voelen over een gewone fout, waardoor het kind zich verantwoordelijk voelt voor het emotionele welzijn van de ouder.
Voorbeeld van schaamte gebruiken:
Een tiener wil graag een outfit dragen die hij of zij mooi vindt, maar die afwijkt van de smaak van de ouder. De ouder zegt: “Je ziet eruit als een clown. Mensen gaan denken dat je niets beter weet. Heb je geen trots?”
Hier gebruikt de ouder schaamte om het zelfvertrouwen van het kind te ondermijnen en hun eigen voorkeuren en keuzes te controleren.
Lees verder na dit blok
Gratis pdf-bestand
5 tips voor meer grip op jezelf na narcisme
Van over jezelf laten heen lopen, naar voor jezelf opkomen zonder je daarbij rot te voelen
Voorbeeld van angst zaaien:
Een kind wil graag bij vrienden slapen, maar de ouder wil dit niet toestaan omdat het hun controle over het kind vermindert. De ouder dreigt: “Als je daarheen gaat, kan er iets vreselijks gebeuren. Wat als er brand uitbreekt en ik je niet kan redden? Je weet toch dat ik je niet zomaar laat gaan.”
Door angst aan te jagen, probeert de ouder het kind bang te maken om zijn eigen keuzes te maken en autonoom te zijn.
Voorbeeld van emotionele straf:
Een kind maakt een beslissing die de ouder niet bevalt, zoals kiezen voor een bepaalde studie of vriendengroep. De ouder reageert met: “Als je dat doet, hoef je niet meer op mijn steun te rekenen. Je zult alles zelf moeten uitzoeken. Vergeet maar dat ik je help.”
Door dreigen met het intrekken van emotionele steun, probeert de ouder het kind te dwingen om beslissingen te nemen die de ouder goedkeurt.
Voorbeeld van fysieke straf:
Een kind weigert een taak uit te voeren die de ouder heeft opgedragen, bijvoorbeeld huishoudelijk werk. De ouder dreigt: “Als je dit niet doet, krijg je geen eten vanavond. Ik kan je kamer op slot doen totdat je leert gehoorzamen.”
Hier gebruikt de ouder de dreiging van fysieke straf of ontbering om het kind te manipuleren tot gehoorzaamheid.
Gaslighting binnen het gezin, wat is het?
Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie waarbij de narcistische ouder het kind aan zichzelf laat twijfelen door hun beeld van de werkelijkheid te ontkennen of te verdraaien. Dit kan leiden tot verwarring, onzekerheid en een verlies van vertrouwen in hun zelf. Laten we een praktisch voorbeeld bekijken van hoe narcistische ouders gaslighting kunnen toepassen.
Praktisch Voorbeeld: Gaslighting in Actie
Voorbeeld:
Anna, een vrouw van 30, woont al tien jaar niet meer bij haar moeder, maar ze heeft nog regelmatig contact met haar. Anna heeft onlangs een promotie gekregen op haar werk en belt haar moeder om het goede nieuws te delen. Tijdens het gesprek gebeurt het volgende:
Gesprek:
Anna: “Mam, ik heb geweldig nieuws! Ik heb een promotie gekregen op mijn werk! Ik ben nu teamleider.”
Moeder: “Oh echt? Ik dacht dat je me al had verteld dat je een promotie had gekregen. Ben je nu niet een beetje verward?”
Anna: “Nee, mam, dit is echt nieuw. Ik heb je eerder verteld dat ik misschien een promotie zou krijgen, maar nu is het officieel.”
Moeder: “Hmm, ik weet het niet, Anna. Het lijkt erop dat je dit al eerder hebt gezegd. Misschien heb je het je gewoon ingebeeld. Je hebt de laatste tijd zoveel stress, het is begrijpelijk dat je in de war raakt.”
Anna: “Nee, ik weet zeker dat dit nieuw is. Ik herinner me duidelijk dat ik je alleen vertelde over de mogelijkheid van promotie, niet dat ik het al had gekregen.”
Moeder: “Nou, als je dat zegt. Maar het klinkt alsof je geheugen je in de steek laat. Misschien moet je er met iemand over praten. Ik maak me echt zorgen over je.”
Analyse van Gaslighting
In dit gesprek gebruikt Anna’s moeder verschillende tactieken om Anna aan zichzelf te laten twijfelen:
Ontkennen van de werkelijkheid: De moeder ontkent dat de promotie nieuw is en suggereert dat Anna dit al eerder heeft gezegd, ondanks dat dit niet waar is.
Twijfel zaaien: Door te zeggen “Ben je nu niet een beetje verward?” zaait de moeder twijfel over Anna’s geheugen en perceptie van de werkelijkheid.
Pathologiseren: De moeder suggereert dat Anna’s geheugenproblemen mogelijk te wijten zijn aan stress, waardoor Anna zich zorgen gaat maken over haar eigen geestelijke gezondheid.
Gaslighting binnen het gezin, wat is het?
Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie waarbij de narcistische ouder het kind aan zichzelf laat twijfelen door hun beeld van de werkelijkheid te ontkennen of te verdraaien. Dit kan leiden tot verwarring, onzekerheid en een verlies van vertrouwen in hun zelf. Laten we een praktisch voorbeeld bekijken van hoe narcistische ouders gaslighting kunnen toepassen.
Praktisch Voorbeeld: Gaslighting in Actie
Voorbeeld:
Anna, een vrouw van 30, woont al tien jaar niet meer bij haar moeder, maar ze heeft nog regelmatig contact met haar. Anna heeft onlangs een promotie gekregen op haar werk en belt haar moeder om het goede nieuws te delen. Tijdens het gesprek gebeurt het volgende:
Gesprek:
Anna: “Mam, ik heb geweldig nieuws! Ik heb een promotie gekregen op mijn werk! Ik ben nu teamleider.”
Moeder: “Oh echt? Ik dacht dat je me al had verteld dat je een promotie had gekregen. Ben je nu niet een beetje verward?”
Anna: “Nee, mam, dit is echt nieuw. Ik heb je eerder verteld dat ik misschien een promotie zou krijgen, maar nu is het officieel.”
Moeder: “Hmm, ik weet het niet, Anna. Het lijkt erop dat je dit al eerder hebt gezegd. Misschien heb je het je gewoon ingebeeld. Je hebt de laatste tijd zoveel stress, het is begrijpelijk dat je in de war raakt.”
Anna: “Nee, ik weet zeker dat dit nieuw is. Ik herinner me duidelijk dat ik je alleen vertelde over de mogelijkheid van promotie, niet dat ik het al had gekregen.”
Moeder: “Nou, als je dat zegt. Maar het klinkt alsof je geheugen je in de steek laat. Misschien moet je er met iemand over praten. Ik maak me echt zorgen over je.”
Analyse van Gaslighting
In dit gesprek gebruikt Anna’s moeder verschillende tactieken om Anna aan zichzelf te laten twijfelen:
Ontkennen van de werkelijkheid: De moeder ontkent dat de promotie nieuw is en suggereert dat Anna dit al eerder heeft gezegd, ondanks dat dit niet waar is.
Twijfel zaaien: Door te zeggen “Ben je nu niet een beetje verward?” zaait de moeder twijfel over Anna’s geheugen en perceptie van de werkelijkheid.
Pathologiseren: De moeder suggereert dat Anna’s geheugenproblemen mogelijk te wijten zijn aan stress, waardoor Anna zich zorgen gaat maken over haar eigen geestelijke gezondheid.
Lees verder na dit blok
1:1 coaching
Met een coach naar keuze
Heb je behoefte aan coaching voor de uitdagingen waar je tegenaan loopt met betrekking tot parentificatie? Wij helpen mensen uit de onderdanige rol zodat zij voor zichzelf opkomen zonder zich daarbij rot te voelen. Oriënteer of ons traject bij jou past.
Gevolgen voor Anna
Door deze gaslighting-technieken kan Anna beginnen te twijfelen aan haar eigen herinneringen en hoe ze naar dingen kijkt. Ze kan zich afvragen of ze echt in de war is of dat haar geheugen haar in de steek laat. Dit ondermijnt haar zelfvertrouwen en maakt haar afhankelijker van haar moeder voor bevestiging van de werkelijkheid.
Langdurige Impact
Gaslighting door een narcistische ouder kan leiden tot langdurige psychologische effecten, zoals:
- Zelftwijfel: Anna kan steeds meer aan zichzelf en haar eigen waarnemingen twijfelen, wat haar zelfvertrouwen ondermijnt.
- Verwarring: Ze kan in een staat van voortdurende verwarring komen, niet wetend welke herinneringen en gevoelens ze kan vertrouwen.
- Afhankelijkheid: Anna kan afhankelijker worden van haar moeder (of anderen) voor bevestiging van wat echt is, wat haar zelfstandigheid belemmert.
Het effect op het kind op latere leeftijd
Volwassenen die zijn opgegroeid met narcistische ouders dragen vaak de gevolgen van hun jeugd met zich mee, met een verstoorde zelfwaarde. Enkele veelvoorkomende effecten zijn:
Laag Zelfbeeld: Omdat narcistische ouders zelden of nooit onvoorwaardelijke liefde tonen, hebben deze volwassenen vaak een laag zelfbeeld. Ze hebben geleerd dat ze alleen waardevol zijn als ze voldoen aan de verwachtingen van hun ouders, wat leidt tot chronische onzekerheid en zelftwijfel.
Identiteitsproblemen: Volwassenen die zijn opgevoed door narcistische ouders kunnen moeite hebben met het ontwikkelen van een eigen identiteit. Omdat ze zijn opgevoed om aan de verwachtingen van ouders te voldoen, weten ze vaak niet wie ze werkelijk zijn of wat ze zelf willen in het leven.
Perfectionisme: Om de goedkeuring van hun ouders te krijgen, kunnen deze volwassenen een obsessieve drang naar perfectie ontwikkelen. Dit kan leiden tot angst, stress, en een voortdurende angst om te falen.
Gebrek aan Emotionele Intimiteit: Omdat narcistische ouders geen emotionele diepgang of empathie tonen, kunnen deze volwassenen moeite hebben met het vormen van gezonde, emotioneel intieme relaties later in het leven.
Lees verder na dit blok
De positief na narcisme podcast
De podcast waarin je alles hoort over het opkrabbelen na narcisme. Laat je inspireren door de stappen die anderen hebben genomen om het leven weer op de rit te krijgen. Ik help jou met het creëeren van een positieve mindset, zodat je positiever in het leven staat.
Acceptatie narcistische ouder(s)
Zolang je niet in staat bent om je ouders te accepteren en te laten zijn wie ze zijn, blijf je zoeken naar erkenning. Onbewust stap je in een overlevingsmechanisme in de hoop op erkenning van anderen. Die erkenning zul je echter niet krijgen, en eigenlijk moet je die ook niet willen. Het is belangrijk dat je jezelf deze erkenning gaat geven, als je de effecten van een narcistische ouder op jezelf wilt doorbreken en wilt helen.
Ik heb dit zelf weten te helen door een stappenplan door te nemen en doordat dit zo fijn heeft gewerkt voor mij, passen wij dit nu ook toe bij onze klanten.
Stappenplan naar Herstel:
1. Reflectie: Het begint met het verkrijgen van inzicht in je eigen gedrag en de dynamiek met je ouders. Dit betekent het onderzoeken van je emoties, gedachten en reacties op de relatie met je ouders. In het ALL-IN traject nemen we je mee in verschillende oefenen wat binnen no-time jouw gedachten, gevoelens en triggers helder maakt. We leggen vervolgens de verbinding met waarom je vandaag de dag vastloopt. Veel van ons gedrag is te herleiden uit hoe wij met onze ouders om zijn gegaan en hoe wij zijn groot gebracht.
2. Herkennen: Vervolgens is het belangrijk om de patronen te herkennen die in jouw relatie met je ouders voorkomen. Wanneer je een overzichtelijk beeld hebt wanneer jij aan jezelf gaat twijfelen en wat jou triggert om bijvoorbeeld dicht te klappen, gaat jou helpen om voortaan anders gedrag te laten zien.
3. Veranderen: Pas wanneer je door hebt waarom je vandaag de dag vastloopt en de verbinding legt met de relatie met je narcistische ouders, kan je beginnen met veranderen. Je leert nieuwe keuzes maken op basis van overzicht in jezelf, in plaats van verwardheid of het allemaal niet zo goed weten. Je leert je trigger van onrust of verwardheid juist te verkleinen zodat je voortaan vanuit rust en zelfvertrouwen keuzes gaat maken.
Jezelf ontdekken
Je gaat jezelf ontdekken en kijken naar welke omgang jij het prettigst vind met je narcistische ouder(s). Als je hier zelf mee aan de slag wilt dan bieden wij hierin zowel een 1:1 ALL-IN traject of je kunt zelf aan de slag in het online programma: uit het web met Deb.
